GLP -1-medicatie vs intuïtief eten

Laat me beginnen met een belangrijke nuance 🤓 In dit artikel spreken we over mensen die GLP‑1-medicatie gebruiken met als doel gewicht te verliezen. Niet over personen met diabetes of andere aandoeningen, voor wie het middel primair een metabool doel heeft. Dit onderscheid is belangrijk om mee te nemen als je deze blog leest.

Misschien zegt de term GLP-1-medicatie je niet meteen iets. Dat is heel normaal! De namen die je waarschijnlijk wel al hebt gehoord zijn: Ozempic, Wegovy en Mounjaro. Wat is dan precies het verschil?

GLP-1 ( de volledige naam is glucagon-like peptide 1) is een hormoon dat we zelf aanmaken in ons lichaam wanneer we eten. Het helpt ons onder andere bij het regelen van onze bloedsuikerspiegel en geeft een signaal van verzadiging.

Medicatie zoals Ozempic, Wegovy en Mounjaro bevat een stof die sterk lijkt op dit hormoon: Semaglutide. Deze stof kan in het lichaam een gelijkaardig effect geven en bootst dus de werking van GLP-1 na. Daarom worden deze geneesmiddelen vaak GLP-1-medicatie genoemd.

En net die medicatie zien we vandaag overal opduiken. In kranten, podcasts, social media en in gesprekken met cliënten. Het wordt voorgesteld als de nieuwste revolutie rond gewichtsverlies.

Of misschien ook wel: De nieuwste hype. Ja, echt een hype.

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn: minder honger, minder cravings, kilo’s verliezen zonder constante strijd. Maar is dit echt een oplossing? En misschien nog een belangrijkere vraag: kan een GLP-1 medicatie gecombineerd worden met een traject rond intuïtief eten?

Twee werelden die botsen.

Op het eerste zicht lijken intuïtief eten en GLP-1-medicatie uit twee verschillende werelden te komen. Het lijken twee werelden die botsen. Op het eerste zicht lijken intuïtief eten en GLP-1-medicatie uit twee verschillende werelden te komen. ⛓️‍💥

Het doel van GLP-1-medicatie is een gewichtscentrale benadering. Dit wil zeggen dat gewichtsverlies centraal staat in deze behandeling. Kilo’s verliezen en minder wegen zijn hierbij het belangrijkste resultaat.

Intuïtief eten vertrekt vanuit een heel andere visie, een gewichtsneutrale benadering. Bij intuïtief eten ligt de focus niet op het veranderen van je lichaamsgewicht, maar het herstellen van een gezonde relatie met eten en met je eigen lichaam. ❤️‍🩹 Het gaat hierbij om leren luisteren naar lichaamssignalen van honger en verzadiging, respect voor je lichaam en het opnieuw leren vertrouwen van je eigen eetgedrag.

Wanneer iemand start met een GLP-1-medicatie, gebeurt dit meestal vanuit de wens om gewicht te verliezen. Hierdoor ontstaat er automatisch een spanningsveld tussen beide benaderingen.

Dat spanningsved mogen we niet minimaliseren.

Toch betekent dit niet dat deze twee werelden niet verenigbaar zijn. Hoewel ze op het eerste zicht haaks tegenover elkaar staan, kunnen ze, met enige nuance, begeleiding en kritisch bewustzijn, naast elkaar bestaan. Daarom ontstaat ook de vraag: Op welke manier kan intuïtief eten ondersteunend zijn bij het gebruik van een GLP-1-medicatie?

De rol van de media, de medische wereld en sociale normen

Headlines focussen op gewichtsverlies en “dunne” lichamen. Zelfs topsporters met gezonde lichamen worden soms geframed alsof ze niet goed genoeg zijn. Personen geven aan dat ze bij een consultatie bij de huisarts met een specifieke vraag een voorstel voor medicatie krijgen, zelfs al was dit niet hun reden van aanmelding.

Dit heeft gevolgen:

• Gewicht wordt gekoppeld aan waarde en gezondheid.
• Succes wordt gemeten in kilo’s.
• Body shaming wordt genormaliseerd.

Zo wordt het nastreven van een ideaalbeeld opnieuw de norm, ook wanneer een lichaam gezond en functioneel is.

Wanneer personen voor een bepaalde vraag naar de huisarts gaan, getuigen sommige mensen dat ze de medicatie aangeboden krijgen, ook al was dit niet hun vraag en dat vind ik niet juist. Hierdoor ligt de focus (weeral) op gewicht, op BMI en het getal op de weegschaal.

Hoe werkt GLP‑1?

Om de spanning goed te begrijpen, moeten we eerst kijken naar wat GLP-1 precies doet met het lichaam. GLP-1 is een hormoon dat de bloedsuikerspiegel helpt reguleren, de eetlust vermindert en de maaglediging vertraagt. Het stimuleert de insulineafgifte na het eten, remt het hormoon glucagon, dat normaal de bloedsuikerspiegel verhoogt en verhoogt het verzadigingsgevoel.

Het resulaat: Je eet minder, je hebt minder cravings en je beloningsrespons op voedsel verandert. Dit klinkt goed, toch? Want GLP-1 beïnvloedt vooral je fysiologie, zolang je het gebruikt, maar pakt niet de psychosociale, emotionele en sociale aspecten aan van je relatie met eten.

Mogelijke voordelen:

• Minder hongergevoel en binge-eating.
• Fysiologische beïnvloeding van het eetgedrag,
• Cravings en emotioneel eten kunnen verminderen.

Mogelijke nadelen en aandachtspunten

Aan het gebruik van een GLP-1-medicatie zijn ook belangrijke nadelen en aandachtspunten verbonden. Dat wil niet zeggen dat de medicatie geen plaats mag hebben, maar dat het wel een doordachte keuze moet zijn, waarbij zorgvuldige begeleiding essentieel is.

Omdat GLP-1-medicatie honger onderdrukt, kan het (onbedoeld) leiden tot een lagere energie-inname. Mensen eten soms minder dan wat het lichaam nodig heeft om zowel fysiek als mentaal goed te kunnen functioneren. Velen kiezen daarnaast vooral voor ‘veilige’ of licht verteerbare voedingsmiddelen, soms om bijwerkingen als misselijkheid te voorkomen. Dit kan zorgen voor een eentoning voedingspatroon, met een risico op tekorten aan bepaalde vitmanines en mineralen.

Naast het lichamelijke aspect, speelt ook de psychologische impact een grote rol. Voor sommigen kan het gevoel van controle over eten versterkt worden en omslaan in rigiditeit of perfectionisme. Afwijken van het ‘plan’ kan gepaard gaan met schuldgevoelens of angst om opnieuw aan te komen. In een maatschappij waarin dun zijn (onterecht) wordt gelinkt aan succes, kan dit ook extra druk creëren.

Daarnaast spelen ook bredere maatschappelijke factoren mee zoals ‘weight stigma’: de boodschap dat dun beter is dan dik, ongelijkheid en toegang tot de medicatie zelf.

Voor mensen met een verleden van eetstoornissen moet er extra voorzichtig omgegaan worden met GLP-1-medicatie, door de mogelijke impact op het eetgedrag en het lichaamsbeeld.

Food noise

Een vaak genoemde bijwerking van GLP-1 is het verdwijnen van ‘Food noise’. Maar wat betekent dat?

Food noise verwijst naar:

• Constante gedachten over eten.
• Mentaal bezig zijn met wat je wel of niet mag eten.
• Vooruit plannen van eten.
• Schuldgevoelens rond eten.
• Een continue gevoel van denken aan eten.

Maar Food noice is niet automatisch een teken van zwakte, het is vaak een biologisch signaal.

Wanneer iemand langdurig te weinig eet, gaat het brein sterker focussen op voeding. Gedachten over eten nemen toe omdat het lichaam energie nodig heeft. Het is een overlevingsmechanisme.

Met GLP-1 worden honger- en verzadigingssignalen onderdrukt. En daardoor vermindert ook de mentale focus op eten. En dat kan zorgen voor rust.

Maar het is belangrijk om te begrijpen dat dit effect voortkomt uit het dempen van signalen, niet noodzakelijk uit het herstellen van een duurzame relatie met voeding.

Daarom is het belangrijk om stil te staan bij: Is de vermindering van food noise het gevolg van herstel en voldoende voeding? Of van het onderdrukken van signalen die ons normaal gezien beschermen? En wat gebeurt er met die gedachten wanneer de medicatie stopt en de natuurlijke hongersignalen terug sterker worden?

Food noise en intuïtief eten

Als food noise voor jou een reden is om een GLP-1 te overwegen, dan wil ik je graag geruststellen. Ook bij intuïtief eten zien we vaak dat food noise afneemt, maar op een andere manier.

Intuïtief eten vertrekt vanuit het leren luisteren naar je honger- en verzadigingssignalen. Door die signalen niet langer te negeren, maar er effectief op in te gaan, stopt de chronische restrictie. Je lichaam krijgt consistent de energie die het nodig heeft.

En wanneer het lichaam zich veilig voelt, wanneer het leert dat voeding beschikbaar is, hoeft het brein minder hard te focussen op eten.

Food noise vermindert in dat geval niet doordat signalen worden onderdrukt, maar doordat ze gerespecteerd en beantwoord worden.

En dat is een fundamenteel verschil.

Stoppen met GLP-1: Wat gebeurt er?

Hier wordt het altijd even spannend. GLP-1 verandert, zoals ik eerder zei, je fysiologie, maar niet automatisch het onderliggende eetpatroon, overtuigingen en sociale druk.

Wanneer je stopt met de medicatie:

• Keert honger vaak terug en soms erger dan voordien.
• Cravings en emotioneel eten kunnen terugkomen en verergeren.
• Gewichtsverlies wordt vaak deels teruggewonnen: mensen komen hun kilo’s opnieuw aan.
• Psychologisch kan dit opnieuw leiden tot een gevoel van frustratie, schuld of falen.

Het medicijn onderdrukt symptomen, maar lost de psychologische kant rondom voedsel, lichaam- en zelfbeeld niet op. En hoe duurzaam is het dan?

GLP-1 en intuïtief eten: Kan dat samen?

Ja, maar niet automatisch.

GLP-1 vertrekt vanuit de wens voor gewichtsverlies. Intuïtief eten vertrekt vanuit het opbouwen van een betere relatie met het lichaam en met voeding, ongeacht het gewicht.

Hoewel deze uitgangspunten niet samen lijken te gaan, kan het toch zinvol zijn om tijdens het gebruik van een GLP-1 al te starten met (elementen van) intuïtief eten, ook al lijkt dit in strijd met de oorspronkelijke principes ervan.

Zo kan je tijdens het gebruik van GLP-1 werken aan:

• Leren herkennen en benoemen van honger- en verzadigingssignalen.
• Psycho-educatie rond voeding en eetgedrag, denk aan:
  • Normaliseren van eetgedrag, geen enkel voedingsmiddel is ‘goed’of ‘slecht’. Door alle voedingsmiddelen toe te staan vermindert de obsessie en cravings.
  • Verschillende soorten eetgedrag toelichten en normaliseren: biologische honger, smaakhonger, emotionele honger.
  • Belang van frequent en volwaardig eten.
• Lichaamsbeeld en zelfcompassie.

Na verloop van tijd is het de bedoeling dat het gebruik van een GLP-1 wordt afgebouwd of stopgezet. Dit is een belangrijk overgangsmoment. Het lichaam zal opnieuw anders functioneren zonder GLP-1. Honger- en verzadigingssignalen kunnen veranderen in intensiteit en beleving. De body cues die je eerder herkende als honger en verzadiging kunnen op een andere manier voor komen.

Dit vraagt opnieuw afstemming op het eigen lichaam, wat een leerproces is dat extra begeleiding kan gebruiken.

Hoewel dit tegenstrijdig kan klinken, is het fysiologisch logisch: het lichaam reageert anders met dan zonder de medicatie. Net daarom is deze fase een nieuwe ontdekkingstocht naar het eigen lichaam en een duurzamere relatie met voeding.

Daarnaast blijven belangrijke vragen: Wat zit er achter de wens om gewicht te verliezen? Wat hoop je te voelen of te bereiken als je gewicht zou verliezen? En is medicatie daarvoor werkelijk nodig?

Wat we echt nodig hebben

We hebben geen nieuwe quick fix nodig.

We hebben een medische wereld, maatschappij en cultuur nodig die zegt:

• Je lichaam verdient respect, ongeacht je maat.
• Je honger mag gehoord worden.
• Eten is levensnoodzakelijk en geen straf.
• Gezondheid gaat over meer dan je gewicht.

GLP-1 kan tijdelijk hongergevoel en cravings beïnvloeden, naar het verandert niets aan wat echt telt: Jij als mens, jouw relatie met eten en jezelf.

En misschien nog dit

Dit is geen aanval. Geen oordeel. Geen “je doet het fout” als je GLP-1 gebruikt.

We veroordelen niemand. We leven in een maatschappij waar dun zijn nog altijd wordt beloond. Waar snelle oplossingen aantrekkelijk zijn. Waar vermoeidheid, frustratie en een moeilijke relatie met eten echt zwaar kunnen doorwegen.

Wat ik wél wil doen, is je uitnodigen om even stil te staan.

Om jezelf een paar eerlijke vragen te stellen:

• Niet alleen: “Val ik af?”
• Maar ook: “Wat doet dit met mijn relatie met eten?”
• “Leer ik mijn lichaam beter begrijpen, of minder?”
• “Groeit mijn vertrouwen in mezelf, of word ik afhankelijker van iets extern?”

Gewichtsverlies zie je, welzijn voel je.

Misschien brengt het medicijn rust. Misschien opluchting. Dat mag er zijn.

Maar kijk ook breder.

Blijft er ruimte voor honger en verzadiging? Voor variatie? Voor plezier in eten?

Kritisch nadenken is geen afwijzing van medicatie.

Het is verantwoordelijkheid nemen voor je gezondheid op lange termijn, fysiek en mentaal.

Want uiteindelijk gaat het niet over wat de weegschaal toont.

Het gaat over wat duurzaam werkt voor jouw lichaam, je hoofd en je leven.

In samenwerking met Emma Durez, studente voedings- en dieetkunde.

Bronnen: